ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁੜ ਫਸ ਰਹੀ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਦਲਦਲ ’ਚ
Punjab Drugs: ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਕ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਸ਼ਈ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮੁੜ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਦਲਦਲ ’ਚ ਧਸ ਜਾਣ ਚੁਨੌਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਨਸ਼ਈਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀਆਂ ਅਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ’ਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਡਾ. ਨੀਰੂ ਬਾਲਾ, ਡਾ. ਗੌਰਵ ਨਾਇਬ, ਡਾ. ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਐਨਲਸ ਆਫ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਐਂਡ ਡੈਂਟਲ ਰਿਸਰਚ (ਏ.ਆਈ.ਐਮ.ਡੀ.ਆਰ.) ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਕਰੀਬ 9 ਲੱਖ ਅਜਿਹੇ ਮਰੀਜ਼ ਇਲਾਜ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰੀਜ਼ ਨਿੱਜੀ ਨਸ਼ਾ ਛੁਡਾਊ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚ ਇਲਾਜ ਅਧੀਨ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚ ਇਲਾਜ ਅਧੀਨ ਹਨ।
ਓਪੀਓਇਡ ਸਬਸਟੀਟਿਊਸ਼ਨ ਥੈਰੇਪੀ (ਓ.ਐਸ.ਟੀ.) ਰਾਹੀਂ ਹੈਰੋਇਨ ਵਰਗੇ ਓਪੀਓਇਡ (ਅਫ਼ੀਮ) ਅਧਾਰਤ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਪ੍ਰੇਨੋਰਫਾਈਨ ਅਤੇ ਮੈਥਾਡੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਨਸ਼ਾ ਛੁਡਾਊ ਕੇਂਦਰਾਂ ’ਚ ਬੁਪ੍ਰੇਨੋਰਫਾਈਨ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧਿਐਨ ’ਚ ਦੋ ਸੌ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ’ਚੋਂ 100 ਮਰੀਜ਼ ਬਿਊਪ੍ਰੇਨੋਰਫਾਈਨ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਥੈਰੇਪੀ ’ਤੇ ਸਨ ਅਤੇ 100 ਮੈਥਾਡੋਨ ਰਾਹੀਂ ਇਲਾਜ ’ਤੇ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਓਪੀਓਇਡ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਥੈਰੇਪੀ ’ਤੇ ਇਲਾਜ ਅਧੀਨ ਰੋਗੀਆਂ ’ਚ ਮੁੜ ਨਸ਼ਈ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਸੀ ਵਾਇਰਸ (ਐਚ.ਸੀ.ਵੀ.) ਹੋਣ ਦੀ ਆਵਰਤੀ ਦਰਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਸੀ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਬਿਊਪ੍ਰੇਨੋਰਫਾਈਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ’ਚੋਂ 42% ਮੁੜ ਨਸ਼ੇ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਅਤੇ 17% ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਅੱਧ ਵਿਚਾਲੇ ਹੀ ਛੱਡ ਗਏ। ਜਦਕਿ ਮੈਥਾਡੋਨ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਨਸ਼ਈ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ 35% ਸੀ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਅੱਧ-ਵਿਚਾਲੇ ਛੱਡਣ ਦੀ ਦਰ 15% ਸੀ। ਦੋਨਾਂ ਇਲਾਜਾਂ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਨਸ਼ਈ ਹੋਣ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੁਢਲੇ ਕਾਰਕ ਅਜਿਹੇ ਮਰੀਜ਼ ਸਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਐਚ.ਸੀ.ਵੀ. ਦੀ ਲਾਗ ਓਪੀਓਇਡ ਦੇ ਨਸ਼ਈਆਂ ’ਚ ਇੱਕ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ। ਬਿਊਪਰੇਨੋਰਫਾਈਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਐਚ.ਸੀ.ਵੀ. ਦੀ ਲਾਗ ਮੈਥਾਡੋਨ ਸਮੂਹ ਵਿਚ 78% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 72% ਪਾਈ ਗਈ। ਇਕੋ ਸੂਈ ਵਰਤਣਾ ਉੱਚ ਐਚ.ਸੀ.ਵੀ. ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਖੋਜਾਂ ਓਪੀਓਇਡ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਹੋਣ ਵਿਚ ਨਿਰਣਾਇਕਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿਤਾ ਕਿ ਓ.ਐਸ.ਟੀ.-ਅਧਾਰਿਤ ਐਚ.ਸੀ.ਵੀ. ਦੇਖਭਾਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਾਈਟਾਂ ਤਕ ਫੈਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਟੀਕਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੂਹ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
