ਇਸਰੋ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2024 'ਚ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਪੁਲਾੜ ਮੌਸਮ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਕੀਤਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਬੈਂਗਲੁਰੂ: ਇਸਰੋ ਨੇ ਸਨਿਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਆਦਿਤਿਆ-ਐਲ-1 ਸੋਲਰ ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੂਰਜੀ ਤੂਫਾਨ ਧਰਤੀ ਦੀ ਚੁੰਬਕੀ ਢਾਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਇਕ ਬਿਆਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ, ‘‘ਸੱਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੂਰਜੀ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਅਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਟਕਰਾਉਣ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ।’’
ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿਚ ਐਸਟ੍ਰੋਫਿਜ਼ੀਕਲ ਜਰਨਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇਕ ਸਫਲ ਅਧਿਐਨ ’ਚ, ਇਸਰੋ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਪੁਲਾੜ ਮੌਸਮ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਸੂਰਜੀ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫਟਣ ਦੇ ਅਸਰ ਦੇ ਭੇਤ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਹੋਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੂਰਜੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਆਦਿਤਿਆ-ਐੱਲ1 ਦੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਬਿਆਨ ’ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਾੜ ਦਾ ਮੌਸਮ ਸੂਰਜ ਉਤੇ ਅਸਥਾਈ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਾਰਨ ਪੁਲਾੜ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਵਿਸਫੋਟ, ਜੋ ਉਪਗ੍ਰਹਿ, ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਪਾਵਰ ਗਰਿੱਡ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸਰੋ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੂਰਜੀ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਅਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਨੇ ‘‘ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਨਪੀੜਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਉਤੇ ਨੇੜੇ ਧੱਕ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਖਤ ਪੁਲਾੜ ਅੱਗੇ ਬੇਨਕਾਬ ਕੀਤਾ।’’
ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਸਿਰਫ ਪੁਲਾੜ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਸ਼ਾਂਤ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ, ਔਰੋਰਲ ਖੇਤਰ (ਉੱਚ ਵਿਥਕਾਰ) ਵਿਚ ਕਰੰਟ ਬਹੁਤ ਤੀਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜੋ ਉਪਰਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸਰੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਸੂਰਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਨੇੜਿਓਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਅਧਿਐਨ ਪੁਲਾੜ ਮੌਸਮ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪੁਲਾੜ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
