ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ 55 ਮੌਤਾਂ
ਭੋਪਾਲ: 2025 ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 166 ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 40 ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਘ ਸੰਭਾਲ ਅਥਾਰਟੀ (ਐਨਟੀਸੀਏ) ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ‘ਟਾਈਗਰ ਸਟੇਟ’ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰਿਹਾ, 2025 ਵਿਚ 55 ਸ਼ੇਰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ 38 ਮੌਤਾਂ, ਕੇਰਲ ’ਚ 13 ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਵਿਚ 12 ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ 166 ਮਰੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਿਚ 31 ਬੱਚੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਿਚ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਟਕਰਾਅ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਲ 2024 ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ 126 ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2025 ਵਿਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਕੇ 166 ਹੋ ਗਈ।
ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਮਾਹਰ ਜੈਰਾਮ ਸ਼ੁਕਲਾ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ੇਰਾਂ ’ਤੇ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ‘‘ਸ਼ੇਰਾਂ ਲਈ ਅਪਣਾ ਇਲਾਕਾ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ ਚੁਕਾ ਰਹੇ ਹਨ।’’ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਲਗਭਗ 75 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਚੀਫ਼ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਰ ਆਫ਼ ਫਾਰੈਸਟ (ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ), ਸੁਭਾਰੰਜਨ ਸੇਨ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ‘‘ਅਸੀਂ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦੇ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਸਰ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ।’’ ਸੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਭਾਗ ਕੋਲ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਫੀਲਡ ਪੈਟਰੋਲਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਫੋਰਸ (ਐਨਟੀਸੀਏ) ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿਆਰੀ ਸੰਚਾਲਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਹਰ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ।’’ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜ ਕੋਲ ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਟੇਟ ਟਾਈਗਰ ਸਟਰਾਈਕ ਫੋਰਸ (ਐਸਟੀਐਸਐਫ) ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਟਰਪੋਲ ਰੈੱਡ ਕਾਰਨਰ ਨੋਟਿਸਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸੰਗਠਿਤ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿਰੁਧ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸ ਸਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
