ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਅਤੇ ਬਾਬਲ ਵਰਗੇ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਸੀ।
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਇਕ ਦੇਸ਼ ਜਿਸ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੀਮਾ ਲਗਭਗ 7500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੁਣ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੀ ਇਸ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ।
Photo
ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਲੋਥਲ ਵਿਖੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 498 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਗਰਮਾਲਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਤਹਿਤ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਚ ਆਰਕੋਲੋਜੀਕਲ ਸਰਵੇ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਲੋਥਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੀ, ਜੋ ਤਕਰੀਬਨ ਢਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਈ ਸੀ।
Photo
ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਥੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿਰਾਸਤੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਜੁਲਾਈ 2023 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਕੰਪਲੈਕਸ ਇਕ ਪਾਸੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਏਗਾ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕਰੇਗਾ।
Photo
ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਮੈਰੀਟਾਈਮ ਹੈਰੀਟੇਜ ਮਿ Museਜ਼ੀਅਮ ਤੋਂ ਮੈਰੀਟਾਈਮ ਹੈਰੀਟੇਜ ਇੰਸਟੀਚਿ ,ਟ, ਮੈਰੀਟਾਈਮ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ ,ਟ, ਨੇਚਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਪਾਰਕ, ਮੈਰੀਟਾਈਮ ਹੈਰੀਟੇਜ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਟਲ ਤਕ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨਾਲ ਲੈਸ ਇਹ ਕੰਪਲੈਕਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋਵੇਗਾ। ਦਰਅਸਲ, ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਮੀਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
Photo
ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਹੜੱਪਾ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਥਲ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਬੀ ਸੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੈਰਿਟਾਈਮ ਹੈਰੀਟੇਜ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਭਾਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਅਪਣੇ ਇੱਥੇ ਇਸ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
Photo
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮਾਂ ਵਿਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਰੀਟਾਈਮ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਯੂਕੇ ਦੇ ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਵਿਚ ਵਾਸਾ ਮੈਰੀਟਾਈਮ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਸਟਾਕਹੋਮ ਵਿਚ ਮਿਊਜੀਓ ਦੀ ਮਰਿਨਾ ਲਿਸਬਨ ਵਿਚ ਕਵਾਂਗਤੁੰਗ ਮੈਰੀਟਾਈਮ ਸਿਲਕਰੂਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਚੀਨ ਦੇ ਯਾਂਗਜਿਆਂਗ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਰੀਟਾਈਮ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਤਿਆਂਗਜਿੰਗ ਵਿਚ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਈਸਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਇਥੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
Photo
ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਅਤੇ ਬਾਬਲ ਵਰਗੇ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਸੀ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੁਆਰਾ, ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਇੱਥੋਂ ਤੋਂ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਤੱਕ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਵਾਸਕੋ ਡੀ ਗਾਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਆਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਲ ਪਰੰਪਰਾ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਮਰਾਠਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੇ ਨੇਵੀ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।
Punjabi News ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਰ ਅਪਡੇਟ ਲਗਾਤਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ Facebook ਤੇ ਲਾਈਕ Twitter ਤੇ follow ਕਰੋ।
