ਲਖਨਊ: ਯੂਪੀ ਦਾ 18 ਸਾਲ ਦਾ ਆਸ਼ੁਤੋਸ਼ ਕਬਾੜ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਏਟਿਵਿਟੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਰਕਿਟ ਵਿਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ 400 ਰੁਪਏ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੇਪਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕਾਸਟਿੰਗ ਸਿਰਫ਼ 150 ਰੁਪਏ ਹੈ। ਇਹ ਡਿਵਾਇਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੱਦ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 11ਵੀਂ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਸਨ। ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ 'ਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਆਸ਼ੁਤੋਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਬਿਜਲੀ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੈਸਿਅਤ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਾਇਵੇਟ ਸੋਲਰ ਪੈਨਲ ਲਗਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਰਾਤ ਵਿਚ ਬੱਲਬ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਪੱਖਾ ਚੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

 

ਇੰਝ ਆਇਆ ਸੀ ਰੇਡੀਓ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਇਡੀਆ

- ਯੂਪੀ ਦੇ ਬਲਰਾਮਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਰਗਦਹੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਆਸ਼ੁਤੋਸ਼ ਪਾਠਕ ਬੀਐਸਸੀ ਫਰਸਟ ਈਅਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਪਾਠਕ ਡਿਸਟਰਿਕਟ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਕਲਰਕ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਹਾਉਸਵਾਇਫ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਵਿਚ ਆਸ਼ੁਤੋਸ਼ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਹੈ। 

- ਆਸ਼ੁਤੋਸ਼ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਸਾਡਾ ਪਿੰਡ ਕਾਫ਼ੀ ਪਛੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਨਾ ਰੋਡ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਬਿਜਲੀ। ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕਮਾਤਰ ਰੇਡੀਓ ਇਕ ਸਹਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਵਧੀਆ ਰੇਡੀਓ ਖਰੀਦਣ ਵਿਚ 400 ਤੋਂ 500 ਰੁਪਏ ਦਾ ਖਰਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਰੇਡੀਓ ਸੁਣਨ ਲਈ ਹਫਤੇ ਜਾਂ ਦਸ ਦਿਨ ਵਿਚ ਸੇਲ ਬਦਲਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ 50 - 60 ਰੁਪਏ ਦਾ ਵੱਖ ਖਰਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕਿਉਂ ਨਾ ਅਜਿਹਾ ਡਿਵਾਇਸ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਸਸਤਾ ਵੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਕਮੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦੇਵੇ। 

- ਮਨ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਬਾੜ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਮੈਂ ਸਕੂਲ ਪਰਤ ਕੇ ਸਿੱਧੇ ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਆਡੀਓ ਪਲੇਟ, ਰੇਡੀਓ ਪਲੇਟ, ਇਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸਪੀਕਰ, ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਕੰਡੇਂਸਰ, ਇਕ 4 ਬੋਲਟ ਦੀ ਬੈਟਰੀ ਅਤੇ ਚਾਰਜਰ ਖਰੀਦ ਲਿਆਇਆ। ਪੂਰਾ ਖਰਚ 150 ਰੁ. ਦਾ ਆਇਆ।

ਕੀ ਹੈ ਆਸ਼ੁਤੋਸ਼ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਦੀ USP

- ਆਸ਼ੁਤੋਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚਾਰਜੇਬਲ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ 25 ਘੰਟੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਦਾ ਵੀ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।   

- ਆਸ਼ੁਤੋਸ਼ ਰੂਪਡੀਹਾ ਦੇ ਸੀਮਾਵਰਤੀ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਮੈਂ ਹਾਇਰ ਸਟੱਡੀਜ ਕੰਪਲੀਟ ਕਰਕੇ ਸਾਇੰਟਿਸਟ ਬਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸੜਕ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਾਂ। ਮੈਂ ਘੱਟ ਬਜਟ ਵਿਚ ਰੋਡ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਰੋਡ ਨੂੰ ਕੂੜੇ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਹੈ ਰੇਡੀਓ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਸਾਮਾਨ

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੈਡ ਜਾਂ ਡੈਸਕ - 5 ਰੁ.
ਬੈਟਰੀ - 15 ਰੁ.
ਆਨ - ਆਫ ਬਟਨ - 5 ਰੁ.
ਸਪੀਕਰ - 15ਰੁ.
ਰੇਡੀਓ ਪਲੇਟ - 40 ਰੁ.
ਆਡੀਓ ਪਲੇਟ - 15ਰੁ.
ਸਿਗਨਲ ਏਰਿਅਰ - 10ਰੁ.
ਚੈਨਲ (ਸਟੇਸ਼ਨ) ਕੈਚ ਕਰਨ ਲਈ - 30ਰੁ.
ਵਾਇਰ - 10 ਰੁ.

ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ

1 . ਡੂਸਕ ਉਤੇ ਸਪੀਕਰ, FM ਸਰਕਿਟ ਵਾਲਾ ਰੇਡੀਓ ਪਲੇਟ, ਆਡੀਓ ਪਲੇਟ ਅਤੇ ਬੈਟਰੀ (ਚਾਰਜਿੰਗ ਪਿਨ ਸਹਿਤ) ਨੂੰ ਨਟ - ਬੋਲਟ ਨਾਲ ਫਿਕਸ ਕਰੋ।
2 . ਬੈਟਰੀ ਦੇ ਸਾਇਡ ਵਿਚ ਆਨ - ਆਫ ਸਵਿਚ ਫਿਕਸ ਕਰੋ। ਸੰਕੇਤ ਏਰਿਅਰ ਨੂੰ ਪੈਡ ਦੇ ਟਾਪ ਕਾਰਨਰ ਉਤੇ ਫਿਕਸ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
3 . ਬੈਟਰੀ ਦੇ (DE ਸਪਲਾਈ 3 . 5v) ਪਾਜੀਟਿਵ ਪੁਆਇੰਟ ਦਾ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਆਨ - ਆਫ ਸਵਿਚ ਨਾਲ ਜੋੜੋ।
4 . ਬੈਟਰੀ ਦਾ ਨੈਗੇਟਿਵ ਪੁਆਇੰਟ ਆਡੀਓ ਪਲੇਟ ਨਾਲ ਕਨੈਕਟ ਕਰੋ।
5 . ਹੁਣ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਡੀਓ ਪਲੇਟ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਕੰਡੈਂਸਰ ਦੇ ਪਾਜੀਟਿਵ ਪੁਆਇੰਟ ਨਾਲ ਕਨੈਕਟ ਕਰੋ।
6 . ਨਾਲ ਹੀ ਆਡੀਓ ਪਲੇਟ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵਾਇਰ ਜੋੜਕੇ ਉਸਨੂੰ FM ਰੇਡੀਓ ਪਲੇਟ ਦੇ ਪਾਜੀਟਿਵ ਪੁਆਇੰਟ ਉੱਤੇ ਜੋੜੋ।
7 . ਆਨ - ਆਫ ਸਵਿਚ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਪੋਲਰ (ਬਿੰਦੁ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਪਾਜੀਟਿਵ, ਦੂਜਾ ਵੇਸ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਨੈਗੇਟਿਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਡੀਓ ਪਲੇਟ ਦੇ ਤਿੰਨੋ ਵਾਇਰ ਇਸ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਜੋੜ ਦਿਓ।
8 . ਅੰਤ ਵਿਚ ਸੰਕੇਤ ਏਰਿਅਰ ਦਾ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਲੰਬੇ ਵਾਇਰ ਨਾਲ gengy ਦੇ ਪੁਆਇੰਟ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿਓ। gengy ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨਸ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਕਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦਾ।