ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਲੀਲਾਂ ਹਨ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਬਾਂਹ ਵਿਚ ਹੀ ਕਿਉਂ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਲੀਲਾਂ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਾਂਹ ਵਿਚ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟੀਕੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਲਾਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਟਰਾਮਸਕੂਲਰ ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੋਟਾਵਾਇਰਸ ਵਰਗਾ ਟੀਕਾ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਸਰਾ, ਸਕ੍ਰੋਫੁਲਾ ਅਤੇ ਰੁਬੇਲਾ ਵੈਕਸੀਨ ਚਮੜੀ 'ਚ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਗ੍ਹਾ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਹੈ।
Corona vaccine
ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਇੰਨੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਿਉਂ ਹਨ? ਖ਼ਾਸਕਰ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੇਲਟਾਈਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਗ੍ਹਾ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਤੀਰੱਖਿਅਕ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਰੋਨਾ ਵੈਕਸੀਨ ਦਾ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਸਰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਬੂਸਟਰ ਡੋਜ਼ ਨਾਲ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Bacteria
ਕਦੋਂ ਲਗਵਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ ਇਹ ਡੋਜ਼
ਇਹ ਸੈੱਲ ਐਂਟੀਜੇਨਜ਼ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਐਂਟੀਜੇਨ ਵਾਇਰਸ ਜਾਂ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦਾ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟੁਕੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੈਕਸੀਨ ਦੁਆਰਾ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਐਂਟੀਜੇਨ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਬਲਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਐਂਟੀਜੇਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਲੂਪ੍ਰਿੰਟ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਬਾਲਗਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਦੇ ਉਪਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
corona vaccine
ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਮਰ ਵਿਚ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀਆਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਟਿਸ਼ੂ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣ ਦਿੰਦੇ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬਾਂਹ 'ਤੇ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਵਾਉਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸੋਜ ਜਾਂ ਦਰਦ ਸਿਰਫ਼ ਉਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਂ ਬਾਂਹ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਵੈਕਸੀਨ ਐਡੀਪੋਜ਼ ਟਿਸ਼ੂ 'ਤੇ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜਲਣ ਅਤੇ ਸੋਜ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਐਡੀਪੋਜ਼ ਟਿਸ਼ੂ ਵਿਚ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਗੇੜ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਅਜਿਹੀ ਵੈਕਸੀਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਐਂਟੀਜਨ ਦੇ ਇਮਿਊਨ ਰਿਸਪਾਂਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਘਟਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਵਿਚ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਇਮਿਊਨ ਸੈੱਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਂਟੀਜਨਜ਼ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿੰਫ ਨੋਡਜ਼ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Immune cells
ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਟੀਕਾ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਟੀਕਾ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਮਿਊਨ ਸੈੱਲ ਦੂਜੇ ਇਮਿਊਨ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਵਾਰ ਜਦ ਟੀਕਾ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੇ ਇਮਿਊਨ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸੈੱਲ ਐਂਟੀਜਨ ਨੂੰ ਲਿੰਫ ਵੈਸਲਜ਼ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਲਿੰਫ ਨੋਡਜ਼ ਤੱਕ ਇਮਿਊਨ ਸੈੱਲ ਐਂਟੀਜਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੋਰੋਨਾ ਜਿਹੀ ਛੂਤ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਟੀਕਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਬਾਂਹ 'ਤੇ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਂਹ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਿੰਫ ਨੋਡ ਸਾਡੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਮਿਊਨ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਟੀਕਿਆਂ ਵਿਚਲੇ ਐਂਟੀਜਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ ਬਲਕਿ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
vaccine
ਲਿੰਫ ਨੋਡਾਂ ਦਾ ਇਕ ਝੁੰਡ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੀਕੇ ਡੇਲਟਾਇਡ ਵਿਚ ਲਗਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਿੰਫ ਨੋਡ ਬਾਂਹ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਟੀਕਾ ਚੂਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਲਸਿਕਾ ਵਹਿਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪੇਟ ਅਤੇ ਚੂਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਲਿੰਫ ਨੋਡਜ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ।
