ਦੁਨੀਆ 'ਚ ਦੂਜੀ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵਧ GST ਦਰ ਭਾਰਤ 'ਚ, ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ ਨੇ ਖੋਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪੋਲ਼
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਲੰਘੇ ਸਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜੀਐਸਟੀ (ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰ) ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ ਨੇ ਸੱਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਰਾਰ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਜੀਐਸਟੀ ਦਾ ਫ਼ਾਰਮ ਸੱਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਟੈਕਸ ਦਰਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਸੱਭ ਤੋਂ ਉਚੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਬੁਧਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਜੀਐਸਟੀ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਘਾਨਾ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ 49 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜੀਐਸਟੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਕ ਹੋਰ 28 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਸਲੈਬ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜੀਐਸਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਸਲੈਬ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿਚ ਇਟਲੀ, ਲੈਕਜੰਬਰਗ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਘਾਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲੰਘੇ ਸਾਲ 1 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜੀਐਸਟੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿਚ ਪੰਜ ਸਲੈਬ (0, 5, 12, 18 ਅਤੇ 28 ਫ਼ੀ ਸਦੀ) ਬਣਾਏ ਗਏ।
ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਟੈਕਸ ਰੇਟ ਘਟ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਕਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਰਚ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਚੁਕੇ ਗਏ ਹਨ। ਲੰਘੇ ਸਾਲ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਐਸਟੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਕਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਵਾਲ ਉਠਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਵਿਰੋਧੀ ਪੱਖ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ-ਮੰਤਰੀ ਅਰੁਣ ਜੇਟਲੀ ਕਈ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਜੇਟਲੀ 12 ਅਤੇ 18 ਫ਼ੀ ਸਦੀ ਵਾਲੇ ਸਲੈਬ ਨੂੰ ਇਕ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਕੀ ਹੈ GST ?
GST ਦਾ ਮਤਲਬ ਗੁਡਸ ਐਂਡ ਸਰਵਿਸਜ਼ ਟੈਕਸ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ 17 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਿੱਧੇ ਟੈਕਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਟੈਕਸ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਡਸ ਜਾਂ ਸਰਵਿਸਜ ਦੀ ਮੈਂਨਯੁਫੈਕਚਰਿੰਗ, ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਆਬਕਾਰੀ ਡਿਊਟੀ, ਸੈਂਟਰਲ ਸੇਲਸ ਟੈਕਸ (ਸੀਐਸਟੀ), ਸਟੇਟ ਦੇ ਸੇਲਸ ਟੈਕਸ ਯਾਨੀ ਵੈਟ, ਐਂਟਰੀ ਟੈਕਸ, ਲਾਟਰੀ ਟੈਕਸ, ਸਟੈਂਪ ਡਿਊਟੀ, ਟੈਲੀਕਾਮ ਲਾਇਸੈਂਸ ਫ਼ੀਸ, ਟਰਨਓਵਰ ਟੈਕਸ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਜਾਂ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਗੁਡਸ ਦੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਟੈਕਸ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਰਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕਹੋ ਤਾਂ ਜੀਐਸਟੀ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਅਸਿੱਧੇ ਟੈਕਸ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਕ ਸਮਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਐਸਟੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਗੁਡਸ ਇਕ ਹੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਕ ਹੀ ਵਸਤੂ ਲਈ ਦੋ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾਉਂਣੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾਂ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਟੈਕਸ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤਕ ਸਿੰਗਲ ਮਾਰਕੀਟ ਬਣ ਗਿਆ।
