ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਾਤਮਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜਾਂ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੇਵਲ ਇਕੋ-ਇੱਕ ਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੇ ਅਤੀਤ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਗਾਰ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਅਤੇ ਜਿਓਮੈਟਰਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਕ ਕੌਮ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਆਪਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਈਟਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੌਮੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਲੀਪੁਰ ਚੱਠਾ ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ, ਤਹਿਸੀਲ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਮੁਗ਼ਲ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਾਲ ਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਪ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਵਜੋਂ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਮਨਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਸੀ।
ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜਿਸਨੇ 34 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਨੇ ਇਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ 100 ਕਮਰੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਰਾਮਨਗਰ ਤੱਕ ਇਕ ਗੁਪਤ ਸੁਰੰਗ ਵੀ ਬਣਵਾਈ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਰਾਮਨਗਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇੱਥੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਚਨਾਬ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।
ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਜਨਤ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੀ। ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਅੰਬਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਜਨਤ ਸਿੰਘ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਅੰਬਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਸਨ।
ਅੱਜ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੰਡਪ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਕਾਫ਼ੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹਨ। ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕਾਫ਼ੀ ਤਰਸਯੋਗ ਹੋਈ ਪਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣਿਆ ਪਵੇਲੀਅਨ ਹਾਲੇ ਵੀ ਅਧੂਰਾ ਹੈ ਪਰ ਕੂੜੇ ਦੇ ਢੇਰ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇੱਥੇ ਕਾਫ਼ੀ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭੂਮੀ ਮਾਫੀਆ ਪਵੇਲੀਅਨ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਘਰ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈਂਡ ਮਾਫ਼ੀਆ ਨੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚੀ ਅਤੇ ਪਵੇਲੀਅਨ ਨੂੰ ਮੱਛੀ ਫਾਰਮ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ, ਸਕੱਤਰ ਅਕੂਫ਼ ਅਤੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸ ਪਵੇਲੀਅਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਜਿਹੜਾ ਲਗਭਗ ਤਬਾਹ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਫੀਆ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਚੱਠਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਕਾਲਗੜ੍ਹ ਦਾ ਨਾਮ ਅਲੀਪੁਰ ਚੱਠਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜ਼ੁਲਫਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪੀਪੀਪੀ ਸਰਕਾਰ ਵੇਲੇ ਇਸ ਨਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਲਿੰਕ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਯੂਬ ਖਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਅਬਦੁੱਲਾ ਬੁਰਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਅਲੀਪੁਰ ਚੱਠਾ ਵਿਖੇ ਇਕ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮਾਲ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਇਸ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਕ ਸੜਕ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਅਲੀਪੁਰ ਚੱਠਾ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਕਾਦਿਰਾਬਾਦ ਬੈਰਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
