ਮਾਈਗਰੇਨ ਸਿਰ-ਦਰਦ ਦਾ ਹੀ ਇਕ ਰੋਗ ਹੈ
ਮਾਈਗਰੇਨ ਸਿਰ-ਦਰਦ ਦਾ ਹੀ ਇਕ ਰੋਗ ਹੈ। ਆਮਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਦਰਦ ਅੱਧੇ ਸਿਰ 'ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਂਦਾ-ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਪੂਰੇ ਸਿਰ 'ਚ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਦ 2 ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 72 ਘੰਟੇ ਤਕ ਬਣਿਆ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਦਰਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਭਰੇ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰ-ਦਰਦ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ‘ਆਰਾ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਈਗਰੇਨ ਨੂੰ 'ਥਰਾਬਿੰਗ ਪੇਨ ਇਨ ਹੈਡਕ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ 'ਚ ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹਥੌੜੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਦ ਇੰਨਾ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਰੀਜ਼ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ-ਧੰਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਹ ਰੋਗ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
* ਮਾਈਗਰੇਨ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੈਫ਼ੀਨ (ਚਾਹ-ਕਾਫ਼ੀ) ਲੈਣਾ ਜਾਂ ਨੇਮੀ ਖਪਤ 'ਚ ਕਟੌਤੀ।
ਤਨਾਅ, ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣਾ।
ਹਾਰਮੋਨ ਪੱਧਰ 'ਚ ਤਬਦੀਲੀ।
ਯਾਤਰਾ ਜਾਂ ਮੌਸਮ 'ਚ ਤਬਦੀਲੀ।
ਦਰਦ-ਨਿਵਾਰਕ ਦਵਾਇਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ।
* ਬਚਾਅ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਉਪਚਾਰ
ਦਰਦ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਿਰ ਦੀ ਹਲਕੀ ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰੋ।
ਇਕ ਤੌਲੀਏ ਨੂੰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ 'ਚ ਡੁਬੋ ਕੇ ਦਰਦ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਸੀਕਾਈ ਕਰੋ।
ਠੰਡੀ ਸੀਕਾਈ ਲਈ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸੰਤੁਲਿਤ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਦਿਨ-ਚਰਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੋ।
ਦਿਨ 'ਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 12 ਤੋਂ 14 ਗਲਾਸ ਪਾਣੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪਿਓ।
* ਧਿਆਨ, ਯੋਗ ਆਸਨ, ਐਕਿਊਪੰਕਚਰ ਜਾਂ ਅਰੋਮਾ ਥੈਰਪੀ ਵਰਗੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਪੱਧਤੀਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
* ਹੈਡਬੈਂਡ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਮਾਈਗਰੇਨ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦਰਦ 'ਚ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
* ਭੁੱਖੇ ਰਹਿਣ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਦਰਦ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਤਕ ਭੁੱਖੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ 'ਚ ਕੁੱਝ ਖਾਂਦੇ ਰਹੇ।
* ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਤੇਜ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਦੁਰਗੰਧ ਨਹੀਂ ਹੋ।
* ਮਾਈਗਰੇਨ ਤੋਂ ਬਿਮਾਰ ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਤਲਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਡਬੇ ਬੰਦ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਣਾ ਚਾਹਿਦਾ ਹੈ।
* ਪਨੀਰ, ਚਾਕਲੇਟ, ਚੀਜ਼, ਨੂਡਲਸ ਅਤੇ ਕੇਲੇ 'ਚ ਅਜਿਹੇ ਰਾਸਾਇਣਿਕ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਾਈਗਰੇਨ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
