ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਰਮੇਸ਼ ਬਰੀਆ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸ਼ਾ ਪੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ - ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇਕ ਕਿਸਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਪਹਾੜੀ ਕਬਾਇਲੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਕਿਸਾਨ ਨੇ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੀ ਬੋਤਲ ਨਾਲ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਜੁਗਾੜ ਨਾਲ ਇਹ ਕਿਸਾਨ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਕਮਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
Farmer Build Drip Irrigation System Using Waste Glucose Bottles
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਆਮਦਨ ਅਜੇ ਵੀ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਜਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਘੱਟ ਬਾਰਸ਼ ਇੱਕ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਿਸਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਮੁੱਲ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਡਰਿੱਪ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
Farmer Build Drip Irrigation System Using Waste Glucose Bottles
ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ-ਬਹੁ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਝਾਬੂਆ ਵਿਚ ਪਹਾੜੀ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਕਰਨਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਭਰਪੂਰ ਕੰਮ ਹੈ। ਇਥੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਮੀਂਹ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਫਸਲਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀਆਂ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਮੇਸ਼ ਬਰੀਆ ਕਿਸਾਨ ਵੀ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇਹ ਡਰਿੱਪ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਵਧੀਆ ਜੁਗਾੜ ਕੱਢ ਲਿਆ ਹੈ।
NAIP ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ
ਰਮੇਸ਼ ਬਾਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਸਲ ਅਤੇ ਆਮਦਨੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਵੀਨਤਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ (NAIP ) ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਕੋਲ 2009-10 ਵਿਚ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਖੇਤੀ ਦੀਆਂ ਕਾਢਾ ਸਿੱਖੀਆਂ। ਰਮੇਸ਼ ਬਰੀਆ ਨੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਉਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਕਾਸ਼ਤ ਪਹਾੜੀ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਸੀ।
Farmer Build Drip Irrigation System Using Waste Glucose Bottles
ਰਮੇਸ਼ ਬਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕੌੜੀ ਲੌਂਗ, ਸਪੰਜ ਦਾ ਲੋਗ ਉਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਨਰਸਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਰੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਰਮੇਸ਼ ਬਰੀਆ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਫਸਲ ਖਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਐਨਏਆਈਪੀ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਖੇਤ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ।
Farmer Build Drip Irrigation System Using Waste Glucose Bottles
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸਾਨ ਰਮੇਸ਼ ਬੈਰੀਆ ਨੇ ਵੇਸਟ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਬੋਤਲ 20 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਖਰੀਦੀ। ਰਮੇਸ਼ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਟਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਮੇਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਬੋਤਲ ਨੂੰ ਪੌਦੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦ ਨਿਰੰਤਰ ਇਕ-ਇਕ ਬੂੰਦ ਡਿੱਗੇ। ਰਮੇਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਭਰਵਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਰੋਜ਼ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਭਰ ਦਿੰਦੇ।
Farmer Build Drip Irrigation System Using Waste Glucose Bottles
ਹਰ ਮਹੀਨੇ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ
ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਮੇਸ਼ ਬਰੀਆ ਦੀ ਕਮਾਈ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ 0.1 ਹੈਕਟੇਅਰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ 15,200 ਰੁਪਏ ਦਾ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਣ ਤੋਂ ਵੀ ਰੋਕ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸਨਮਾਨਿਤ
ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਬੋਤਲਾਂ ਵੀ ਸਹੀ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਰਮੇਸ਼ ਬਰੀਆ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੁਣ ਹੋਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਰਮੇਸ਼ ਬਰੀਆ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸ਼ਾ ਪੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
