ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ( ਆਰਬੀਆਈ) ਵਾਪਸ ਆਏ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਰਟੀਆਈ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਅੱਠ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ 500 ਅਤੇ 1000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਨੋਟ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਆਰਟੀਆਈ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘30 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ 500 ਰੁਪਏ ਦੇ 1134 ਕਰੋੜ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ 1000 ਰੁਪਏ ਦੇ 524.90 ਕਰੋੜ ਨੋਟ ਜਾਂਚੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ : 5.67 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ 5.24 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ। ’
30 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਕੁਲ 10.91 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਮੁੱਲ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਪਲੱਬਧ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋ ਸ਼ਿਫਟ ਵਿੱਚ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਪਰਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਲੋਂ ਆਰਟੀਆਈ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ Invalid ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹੋਈ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇਹ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਕਿ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਚਲਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਏ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਤਸਦੀਕ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਹੈ।’ ਬੈਂਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤਮਾਮ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਕਰਾਏ ਗਏ 500 ਅਤੇ 1000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 66 ਆਧੁਨਿਕ ਕਰੰਸੀ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ( ਸੀਵੀਪੀਐਸ ) ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਇਆ।
