ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਪੜਾਅਵਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਛੇ ਹਫਤਿਆਂ ਦੀ ‘ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਪੂਰਨ’ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗੀ

ਦੀਰ ਅਲ-ਬਾਲਾ: ਹਮਾਸ ਨੇ ਗਾਜ਼ਾ ’ਚ ਪੜਾਅਵਾਰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮਰਥਿਤ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਮੁੱਢਲੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਹਮਾਸ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਸਨਿਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਮਾਸ ਨੇ ਅਪਣੀ ਮੁੱਖ ਮੰਗ ਛੱਡ ਦਿਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਜੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਤਕ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਕਰੇ। 

ਅਤਿਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਮਝੌਤਾ ਪਿਛਲੇ ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਨਾਲ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਮੰਚ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਰੇ ਪੱਖਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿਤੀ ਕਿ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਅਜੇ ਵੀ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। 

7 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਮਾਸ ਨੇ ਗਾਜ਼ਾ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਦੋਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਪੜਾਅਵਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਛੇ ਹਫਤਿਆਂ ਦੀ ‘ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਪੂਰਨ’ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਬੰਧਕਾਂ ਸਮੇਤ ਸੈਂਕੜੇ ਫਲਸਤੀਨੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਹੋਵੇਗੀ। 

ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ 42 ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫੌਜ ਗਾਜ਼ਾ ਦੇ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟੇਗੀ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਗਾਜ਼ਾ ’ਚ ਅਪਣੇ ਘਰਾਂ ’ਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇਗੀ। 

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹਮਾਸ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਵਿਚੋਲੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਕੀ ਪੁਰਸ਼ ਬੰਧਕਾਂ (ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ) ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਾਧੂ ਫਲਸਤੀਨੀ ਕੈਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰੇਗਾ। 

ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ’ਚ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਕ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਦੋਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਮਾਸ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਤੋਂ ਲਿਖਤੀ ਗਰੰਟੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਸਥਾਈ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ। 

ਹਮਾਸ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਅਤੇ ਗਰੰਟੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਸਥਾਈ ਜੰਗਬੰਦੀ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ‘‘ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇਹ ਲਿਖਤੀ ਗਰੰਟੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।’’ 

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਮਾਸ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਅੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਝੌਤੇ ’ਚ ਜੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਨੇ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਉਦੋਂ ਤਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤਕ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਹਮਾਸ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਪਣੀਆਂ ਫੌਜੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਤਿਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਵਲੋਂ ਬੰਧਕ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨ ਦੇ ਅਪਣੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। 

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਮਾਸ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਬੰਧਕਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਜੰਗ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇਗਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹਮਾਸ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਨਿਚਰਵਾਰ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਗਾਜ਼ਾ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਹਵਾਈ ਬੰਬਾਰੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਈ ਹੈ। 

ਹਮਾਸ ਵਲੋਂ ਸੰਚਾਲਿਤ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਨਿਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਰਫਾਹ ਵਿਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਵਿਚ ਚਾਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਸਿਵਲ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪੈਦਲ ਗਸ਼ਤ ਦੌਰਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੱਠ ਹੋਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਤੁਰਤ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ। 

ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਮੱਧ ਗਾਜ਼ਾ ’ਚ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਅਤੇ ਸਨਿਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਮਲਿਆਂ ’ਚ ਮਾਰੇ ਗਏ 5 ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ 2 ਔਰਤਾਂ ਸਮੇਤ 12 ਫਲਸਤੀਨੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 

ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਮੁਗਾਜ਼ੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ ’ਤੇ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ’ਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ’ਚੋਂ ਦੋ ਫਲਸਤੀਨੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਨ। ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਕੁਲ 194 ਕਰਮਚਾਰੀ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁਕੇ ਹਨ।