ਅੱਜ 2 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹਾਨ ਨੇਤਾ ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਹੈ। ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁਗਲਸਰਾਏ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਜਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ, ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੈਂਕਿਆ ਨਾਇਡੂ ਨੇ ਰਾਜ ਘਾਟ ਜਾਕੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ‘ਸੱਚ’ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸਾਹਮਣੇ !
ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ, ਸਰਲ, ਸੱਚੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਛਵੀ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਖੁੱਦਾਰੀ ਦੀ ਲੋਕ ਅੱਜ ਵੀ ਮਿਸਾਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ। ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜੈ ਜਵਾਨ, ਜੈ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਵੀ ਜਿਸਦੀ ਮੌਤ ਇੱਕ ਰਹਿਸ ਬਣ ਗਈ।
ਅੱਜ ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਜੈਯੰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਰਲਤਾ, ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕੁੱਝ ਅਣਕਹੇ ਕਿੱਸੇ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਾਂ: -
- ਬਨਾਰਸ ਦੇ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਇੰਟਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹਾਈਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਇੰਸ ਪ੍ਰੈਕਟਿਕਲ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੀਕਰ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਚਪੜਾਸੀ ਦੇਵੀਲਾਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੋਰਦਾਰ ਥੱਪੜ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਦੇ ਬਾਅਦ 1954 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਆਏ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੀ ਜਦੋਂ ਰੰਗ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਦੇਵੀਲਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਹੱਟ ਗਏ। ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵੀਲਾਲ ਨੂੰ ਰੰਗ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਸੱਦਕੇ ਗਲੇ ਲਗਾ ਲਿਆ।
- ਜਨਮ ਤੋਂ ਵਰਮਾ ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦੇ ਘੋਰ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਰਨੇਮ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਿਆ 'ਸ਼ਾਸਤਰੀ' ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਸ਼ੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਸੀ।
- ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦਾ ਸਕੂਲ ਗੰਗਾ ਦੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਫੇਰੀ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਬੰਨਕੇ ਤੈਰ ਕੇ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
- ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਫਟੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੂਮਾਲ ਬਣਵਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਫਟੇ ਕੁੜਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਟ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਾਓਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੋਕਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਾਦੀ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਲਗਾਉ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਦਹੇਜ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾਦੀ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਚਰਖਾ ਲਿਆ ਸੀ।
- ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ, ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਵਰਗੇ ਅਹਿਮ ਪਦਾਂ ਉੱਤੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਰੇਲ ਦੀ ਏਸੀ ਬੋਗੀ ਵਿੱਚ ਸਫਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਜਾਣਨ ਲਈ ਥਰਡ ਕਲਾਸ (ਜਨਰਲ ਬੋਗੀ) ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਰਲ ਬੋਗੀ ਵਿੱਚ ਸਫਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਲਈ ਪੱਖਾ ਲਗਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਪੈਂਟਰੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਈ।
- ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਾਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੇ ਕਾਲਜ ਐਡਮਿਸ਼ਨ ਫ਼ਾਰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨਾ ਲਿਖਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਲਿਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਪਦ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨੇ ਇੱਕ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਜਗਾਰ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਸ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।
- ਲਾਲਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਇਨ੍ਹੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਗੱਡੀ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਕੰਮ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
- ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵੀਵੀਆਈਪੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਤਰ੍ਹਾਂ - ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇੰਤਜਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਭੁੱਖਾ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਮੈ ਮੰਤਰੀ ਹੋਕੇ ਪਕਵਾਨ ਖਾਵਾਂ, ਇਹ ਅੱਛਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਕਸਰ ਸਬਜੀ - ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ ਸਨ।
- ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਅਨਾਜ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਉਬਰਣ ਲਈ ਸਾਰੇ ਵਤਨੀ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਪੀਲ ਉੱਤੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
- ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਾਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤੱਕ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗਲੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਤੰਗ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਡੀ ਉੱਥੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਪਾਂਦੀ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ - ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਗਲੀਆਂ ਨੂੰ ਚੌੜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਬਾਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗਲੀਆਂ ਨੂੰ ਚੌੜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਕਾਨ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਪੈਦਲ ਹੀ ਘਰ ਜਾਣਗੇ।
