ਜੰਗ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਖਾਦ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ,
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਪਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਛਿੜੀ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਦ ਵਿਚ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਹਰ ਭਾਰਤੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਦ ਸੰਕਟ ਨਾ ਆਉਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿਤਾ ਹੈ ਪਰ ਜੰਗ ਦੀ ਮਾਰ ਖੇਤੀ ਉਤੇ ਪੈਂਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੰਗ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਖਾਦ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਲਗਭਗ ਬੰਦ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਖਾਦ ਵਪਾਰ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖਾਦ ਸਪਲਾਈ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਦਾਂ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਲਾਗਤਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਖਾਦਾਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜਲਮਾਰਗ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖਾਦ ਵਪਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਅਤੇ ਫਾਸਫੇਟ ਖਾਦਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਯੂਰੀਆ ਵਪਾਰ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 30 ਫ਼ੀਸਦ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਪੂਰੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਵਧੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਥੋਪੀਆ, ਕੀਨੀਆ, ਅਫਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਣਗੇ। ਇਥੋਪੀਆ ਅਪਣੀ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਖਾਦ ਦਾ 90 ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚਿੰਤਤ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਸਾਲ ਯੂਰੀਆ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ’ਤੇ ਲਗਭਗ 12.7 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਮੌਸਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਫਸਲਾਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਉਗ ਸਕਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਪਜ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਖਾਦ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਮੱਕੀ ਦੀ ਵਾਢੀ 4 ਫ਼ੀਸਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਖਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਰੋਕ ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ।
