ਤੁਸੀ ਮੰਨੋ ਜਾਂ ਨਾ ਮੰਨੋ ਪਰ ਜੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਖੂਨ-ਖਰਾਬਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਬਣਿਆ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ....
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਤੁਸੀ ਮੰਨੋ ਜਾਂ ਨਾ ਮੰਨੋ ਪਰ ਜੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਖੂਨ-ਖਰਾਬਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਬਣਿਆ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਹੀ ਸਖਤੀ ਸੀ ਕਿ ਹਰ ਇਕ ਅਖਾੜੇ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੋ ਸਕਿਆ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਖੂਨ-ਖਰਾਬਾ ਹੋਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
Kumbh Mela
ਇਸ ਅਖਾੜਿਆਂ ਵਿਚ ਝਗੜੇ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੇਸ਼ਭੂਸ਼ਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਅਖਾੜਿਆਂ ਦੇ ਭਗਤ ਤਾਂ ਵਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਨਿਰਵਾਣੀ, ਨਿਰੰਜਨੀ ਅਤੇ ਜੂਨਾ ਅਖਾੜੇ ਦੇ ਸਾਧੂ, ਜੋ ਨਾਗਾ ਸਨਿਆਸੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਨ ਕੱਪੜੇ ਨੀ ਪਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਬੈਰਾਗੀ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਇਤਰਾਜ਼ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੈਰਾਗੀ ਵੀ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੱਪੜੇ ਹੀ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ।
Kumbh Mela
ਸਾਧੂਆਂ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹਿੰਸਕ ਝੜਪਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ 1930 ਵਿਚ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਹੈਂਕ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਖਾੜਿਆਂ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਪੜਾਅ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਰੱਖੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਓ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਹਾਓ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੋ ਅਖਾੜੇ ਸਨਿਆਸੀ ਮਤ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਜਲੂਸ ਦਾ ਨੇਤ੍ਰਤ ਅਤੇ ਕਰਨਗੇ ਮਤਲੱਬ ਅੱਗੇ ਚੱਲਣਗੇ।
Kumbh Mela
ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾ ਨਿਰਵਾਣੀ ਅਖਾੜਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਨੰਦ ਅਖਾੜਾ, ਪੰਚਾਇਤੀ ਅਖਾੜਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਿਰੰਜਨੀ ਅਤੇ ਜੂਨਾ ਅਖਾੜਾ ਆਉਂਦੇ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਬੈਰਾਗੀ ਅਖਾੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰਮੋਹੀ ਅਨੀ, ਦਿਗੰਬਰ ਅਨੀ ਅਤੇ ਨਿਰਵਾਣੀ ਅਨੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਦਾਸੀਨ ਮਤ ਦਾ ਨਵਾਂ ਉਦਾਸੀਨ, ਬਹੁਤ ਉਦਾਸੀਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਆਖਿਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Kumbh Mela
ਜਲੂਸ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਖਾੜਿਆਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੈਂਪ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਅਖਾੜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਿਆ ਅਖਾੜਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
