2020 ਤੋਂ 2023 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਕਾਰਨ 22.1 ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਧੂ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਵਲੋਂ ਜਾਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਅੰਕੜਾ 2026 ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 2020 ਤੋਂ 2023 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਕਾਰਨ 22.1 ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਧੂ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੱਤ ਮਿਲੀਅਨ ਕੋਵਿਡ ਮੌਤਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹਨ। ਡਬਲਿਊਐੱਚਓ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਹਾਮਾਰੀ ਨੇ 2021 ਤਕ ਗਲੋਬਲ ਜਨਸੰਖਿਆ ਸਮੂਹ ਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜਨਸੰਖਿਆ ਸਮੂਹ ਲਗਭਗ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਨੁਪਾਤ ਦਾ ਝਟਕਾ ਦਸਿਆ।
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ 2019 ਤੇ 2021 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਲੋਬਲ ਜੀਵਨ ਸੰਭਾਵਨਾ ’ਚ 1.8 ਸਾਲ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਜਦੋਂਕਿ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸੰਭਾਵਨਾ ’ਚ 1.5 ਸਾਲ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਉਲਟਫੇਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਵਰਲਡ ਹੈਲਥ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਹੋਣ ਕਾਰਨ 2021 ’ਚ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ ’ਤੇ 10.4 ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਧੂ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਧੂ ਮੌਤ ਦਰ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
2022 ’ਚ ਵਾਧੂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਕੇ 4.9 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ 2023 ’ਚ 3.3 ਮਿਲੀਅਨ ਰਹਿ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂਐਚਓ) ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਅਸਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਮਹਾਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀ ’ਚ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ’ਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ ਅਸਮਾਨ ਰੂਪ ’ਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ 2021 ’ਚ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ’ਚ ਉਮਰ-ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਵਾਧੂ ਮੌਤ ਦਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ’ਚ ਲਗਪਗ 50% ਵੱਧ ਸੀ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ 85 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਰ ਦਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਝ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ’ਚ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼, ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਰੋਨਾ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਨੇ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਗਲੋਬਲ ਮੌਤ ਦਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ’ਚ ਉਜਾਗਰ ਹੋਈਆਂ ਮੁੱਖ ਕਮੀਆਂ ’ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, ‘2023 ਵਿਚ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਅਨੁਮਾਨਿਤ 61 ਮਿਲੀਅਨ ਮੌਤਾਂ ’ਚੋਂ ਕੇਵਲ 21 ਮਿਲੀਅਨ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਹੀ ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਸਿਰਫ਼ 12 ਮਿਲੀਅਨ ਮੌਤਾਂ ਲਈ ਡਾਕਟਰੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਆਈਸੀਡੀ-ਕੋਡਿਡ ਮੌਤ ਦਰ ਡੇਟਾ ਉਪਲਬਧ ਸੀ।’ ਡਬਲਿਊਐੱਚਓ ਨੇ 2022 ਦੇ ਇਕ ਵਖਰੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ’ਚ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਕਿ 2020-21 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ’ਚ ਲਗਭਗ 4.74 ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਧੂ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅੰਕੜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿਵਾਦਤ ਦਸਿਆ ਸੀ। (ਏਜੰਸੀ)
