ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 1921 ਵਿਚ 8 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਹਿਰ ਨੇ ਜਦੋਂ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਦ ਇਕਬਾਲ, ਫੈਜ, ਫਿਰਾਕ ਵਰਗੇ ਵਧੀਆ ਸ਼ਾਇਰ ਆਪਣੀ ਬੁਲੰਦੀ 'ਤੇ ਸਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਖਾਸ ਲਹਿਜਾ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਅਪਣਾਇਆ, ਉਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ 'ਤੇ ਛਾਅ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿੱਸਾ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਹਿਰ ਨੂੰ ਕੀ ਆਮ ਕੀ ਖਾਸ, ਡਾਕੂ ਵੀ ਇੱਜਤ ਦਿੰਦੇ ਸਨ
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਕ ਵਾਰ ਸਾਹਿਰ ਕਾਰ ਤੋਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲਕਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਦਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ। ਮੱਧਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਡਾਕੂ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰ ਰੋਕ ਕੇ ਉਸ ਵਿਚ ਸਵਾਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਧਕ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਾਹਿਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਡਾਕੁਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਬਣੀ ਫਿਲਮ 'ਮੁਝੇ ਜੀਨੇ ਦੋ' ਦੇ ਗਾਣੇ ਲਿਖੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਮੀ ਡਾਕੂਆਂ ਵਿਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਖੌਫ ਸੀ।
ਇਕ ਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹਿਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮਦਿਨ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਆਓ ਜੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਖਾਸ ਗੱਲਾਂ...
1 . ਸਾਹਿਰ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਦੂ। ਸਾਹਿਰ ਦੀ ਕਲਮ ਵਿਚ ਜਾਦੂ ਹੈ। ਇਸ ਜਾਦੂਗਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
2 . ਸਾਹਿਰ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਅਬਦੁਲ ਹਈ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਰੀ ਲਈ ਨਾਮ ਸਾਹਿਰ ਰੱਖ ਲਿਆ।
3 . ਸਾਹਿਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਖਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਹੋਈ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
4 . ਸਾਲ 1943 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਤਲਖੀਆਂ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈ।
5 . ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਾਣੀ - ਪਹਿਚਾਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਿਕਾ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਸਾਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਜਲਾਂ ਅਤੇ ਨਜਮਾਂ ਦੀ ਮੁਰੀਦ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਾਹਿਰ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਾਹਿਰ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਹਿਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਸਿੱਖ ਸਨ। ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਅੱਜ ਵੀ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
6 . ਸਾਲ 1948 ਵਿਚ ਫਿਲਮ 'ਆਜ਼ਾਦੀ ਕੀ ਰਾਹ ਪਰ' ਤੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਸਾਲ 1951 ਵਿਚ ਆਈ ਫਿਲਮ 'ਨੌਜਵਾਨ' ਦੇ ਗੀਤ 'ਠੰਡੀ ਹਵਾਂਏ ਲਹਿਰਾ ਕੇ ਆਏ' ਨਾਲ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੋਏ।
7 . ਗੁਰੂਦੱਤ ਦੀ ਫਿਲਮ ‘ਪਿਆਸਾ’ ਸਾਹਿਰ ਦੇ ਸਿਨੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਅਹਿਮ ਫਿਲਮ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮਿਨਰਵਾ ਟਾਕੀਜ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਇਹ ਫਿਲਮ ਵਿਖਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਤੱਦ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ‘ਜਿਨ੍ਹੇ ਨਾਜ ਹੈ ਹਿੰਦ ਪਰ ਵੋ ਕਹਾਂ ਹੈਂ’ ਵਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਦਰਸ਼ਕ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉੱਠਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਗਾਣੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਤਾਲੀਆਂ ਵਜਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।
8 . ਖਬਰਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਹਿਰ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਉਸ ਜਮਾਨੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਸਟਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਲਈ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਤੋਂ ਇਕ ਰੁਪਿਆ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
9 . ਫਿਲਮ ਤਾਜਮਹਿਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਦੇ - ਕਦੇ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸਾਹਿਰ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਫਿਲਮ ਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਸਾਹਿਰ ਨੂੰ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
10 . ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੁਮਾਂਚਕ ਗਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਹੀਰ ਲੁਧਿਆਨਵੀ 59 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 25 ਅਕਤੂਬਰ 1980 ਨੂੰ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਏ।
